مطرح كرده است . بعد ، از اين حرف جواب مىدهد كه نه ، علم امروز ثابت كرده كه خلقتى نيست ، چرا ؟ چون مسئلهء خلقت از نظريهء حدوث عالم ناشى مىشود ، يعنى اينكه يك روزى بود كه عالم نبود ، هيچ چيز نبود . عالم حادث است و قهراً بعد هم فانى مىشود . چون عالم حادث است و مسبوق به عدم زمانى به اصطلاح هست پس كل عالم احتياج به يك خالق دارد و آن خالق هم خداست كه عالم را در شش روز آفريده است . بعد مىگويد ولى امروز كه اين مطلب ثابت شده است كه ماده قديم است و هيچ موجودى معدوم نمىشود و هيچ معدومى موجود نمىشود ( نظريهء لاوازيه ) بنابراين ديگر علم اين نظريه را رد مىكند كه يك روزى بوده است كه عالم وجود نداشته است . وقتى كه علم اين نظريه را رد مىكند ديگر جايى براى اين حرفها باقى نمىماند . در بين مطلب مىگويد : « و از دانشمندان ايرانى هم خواجه نصيرالدين طوسى ماده را قديم دانسته است . » پس ناچار بايد بگوييم خواجه نصيرالدين طوسى هم يك مرد مادى بوده است ! رد اين نظريه : 1 . از جنبهء حكمت الهى اين حرف اينها بسيار عوامانه و احمقانه است از دو جنبه ، چه از جنبهء به قول خود اينها علم و چه از جنبهء دين كه مقصودم از دين در اينجا علم الهى و حكمت الهى است . اول همان جنبهء [ دينى ] را ذكر مىكنيم . خود اين نظريهء لاوازيه چقدر دگرگون شده ؟ امروز كه ديگر كسى مثل لاوازيه فكر نمىكند كه ماده يك مقدار ثابتى در عالم دارد و ماده ثابت است هيچ تغيير نمىپذيرد ، هيچ موجودى معدوم نمىشود و هيچ معدومى موجود نمىشود وهرچه كه موجود و معدوم ما مىبينيم همان اجزاء ماده است كه با همديگر تأليف و تركيب مىشود . ما مىدانيم كه بعد نظريهء ديگرى پيدا شد كه نه ، ماده به انرژى تبديل مىشود و انرژى به ماده ، مجموع مقدار ايندو كم و زياد نمىشود . « مجموع مقدار كم و زياد نمىشود » غير از اين است كه موجود معدوم نمىشود و معدوم موجود نمىشود . اينكه مجموع مقدار [ ماده و انرژى ] در عالم ثابت است مثل اين است كه : ما اگر يك مقدار آب در يك حوض داريم ، يك وقت مىگوييم اين آبها كه در اين حوض هست خود اين آبها ثابت است ، هزار سال است كه همين آبها در اين حوض بوده و بعد هم خواهد بود . و يك وقت مىگوييم مقدار آب در اين حوض ثابت است ، يعنى اين آبها تغيير و تبديل پيدا مىكنند ، مىروند و مىآيند ، ولى هميشه يك مقدار معين آب در اين حوض وجود دارد ، يعنى از هزار سال پيش مثلًا پانصد ليتر آب در اينجا وجود داشته ، اين پانصد ليتر نه يك سانتيمتر مكعب بيشتر شده است و نه كمتر . مسئلهء تغير و تبدل ماده به انرژى و انرژى به ماده ، باز معنايش اين است كه يك چيزى در